انواع کتابخانه های جهان اسلام را می توان به انواع زیر تقسیم کرد:

۱) کتابخانه های سلطنتی، که معمولا توسط خلفا، پادشاهان، و فرمانروایان دانش دوست ایجاد می شد (۱: ۱۳۱)، که از جمله این کتابخانه ها می توان به کتابخانه حکم در اندلس، کتابخانه فاطمیان در مصر، کتابخانه نوح بن منصور در خراسان، و کتابخانه عضدالدوله دیلمی در شیراز اشاره کرد؛

 

۲) کتابخانه های شخصی، که متعلق به افراد عالم و دانشمند بود مانند کتابخانه فتح بن خاقان، ابوداود سجستانی، جاحظ، اسماعیل بن اسحاق، ابن عمید، و صاحب بن عباد (۱: ۱۴۸)؛

 

۳) کتابخانه های تخصصی، که عمده ترین آنها کتابخانه ها، رصدخانه ها، و کتابخانه های بیمارستانی بود که کتابخانه رصدخانه مراغه از مشهورترین آنهاست. گروهی از سفرنامه نویسان مسلمان مانند مقدسی، یاقوت حموی، و استخری از وجود کتابخانه های بیمارستانی خبر داده اند.

 

۴) کتابخانه های عمومی که معمولا با خرید مستقیم کتاب یا با هدیه و وقف برپا می شدند. کتابخانه های شیراز، قرطبه، و قاهره از مهم ترین کتابخانه های این گروه به حساب می آمدند.

 

۵) کتابخانه های مدارس، که نمونه های آن را باید در مدارس نظامیه دوره سلجوقی جست وجو کرد. ایجاد این مدارس مدیون تدبیر و اقتدار خواجه نظام الملک طوسی وزیر آلب ارسلان و ملک شاه سلجوقی بود. وی در شهرهای نیشابور، هرات، اصفهان، ری، مرو، بلخ، و بغداد، و جز آن اقدام به ایجاد مدارس بزرگی به نام نظامیه کرد. منابع کتابخانه ای این مدارس بیشتر شامل فقه، تفسیر، حدیث، و اندکی فلسفه بود (۱۵: ۹۱).